پيشه‌هاى رايج به طبابت مىپرداختند . تبحّر و احاطهء طبيبان در ساير علوم چنان بود كه آنان را حكيم به معناى دانا و دانشمند قلمداد مىكردند . اين در حالى بود كه براى آنان دانستن علوم مرتبط علم نفس ( روان‌شناسى ) و داروسازى ( صيدلانى ) و گياه‌پزشكى و ساير علوم مرتبط نيز امرى الزامى بود . شايان توجه اينكه حرفه پزشكى تنها مختص مردان نبود بلكه زنان پزشك نيز در اين عرصه حضور فعالى داشتند . يكى از قديمىترين و نامورترين پزشكان زن فردى است به نام « زينب » از قبيله بنىأود كه به چشم‌پزشكى شهره بود و گوى سبقت را از هم‌عصران خود ربوده بود . « 1 » گفتنى است طب اسلامى زمانى اوج گرفت كه پزشكان مسلمان در آثار متقدمان ترديد كردند و در مقام مقايسهء دستاوردهاى پزشكى برآمده ، با نبوغ خود به نوآورىهاى وسيعى دست يافتند . در اين ميان ، آثار ارزنده‌اى چون فردوس‌الحكمه ( قرن سوم هجرى ) ، الحاوى رازى - كه در لاتين به « رازس » « 2 » مشهور است - و يا كتاب قانون ابن‌سينا بر تارك دانش طب مىدرخشند . . كشف و تشخيص بسيارى از امراض و بيمارىهاى شايع و از سويى تركيب سنت‌هاى قديمى و روش‌هاى نوين طبى ، مهم‌ترين خدمت ابن‌سينا به جهان علم بود . كتاب قانون او شايستگى آن را يافت كه بارها به زبان‌هاى مختلف دنيا ترجمه شود و در حدود 700 سال به عنوان كتاب درسى در مدارس غربى و يا در دانشكده‌هاى پزشكى تدريس گردد . « 3 » آثار ابونصر فارابى نيز مبتنى بر مقايسهء آراى جالينوس و ارسطو در علم طب ، گوى سبقت را از معاصران خود ربود و با درانداختن طرحى نو ، علاوه بر انتقاد از آثار پيشينيان و مهمل دانستن آراى جالينوس ، بهترين نظريات علمى را در مورد فرايند ديدن و شنيدن به‌دست داد . در مقام مقايسه ميان پزشكان مسلمان ، آثار ابن‌نفيس از شهرت و اعتبار بيشترى برخوردار است . تلاش بىوقفهء او در وارد نمودن انتقادهاى اساسى به آراى جالينوس و نگاشتن شروح مختلفى به كتاب‌هاى متقدمان مانند قانون ابن‌سينا موجب شد لقب فاخر « جالينوس عرب » كه پيش‌تر از آن رازى بود ، به وى اعطا شود . ابن‌نفيس در تشريح اعضاى بدن و ترسيم فرايند گردش خون به كشفيات مهمى نايل شد . ناگفته نماند كه كشفيات او در خصوص دستگاه گردش خون

--> ( 1 ) . حربى عباس عطيتو محمود و حسان حَلّاق ، العلوم عند العرب ، اصولها و ملامحها الحضارية ، ص 290 . ( 2 ) . 1 . Razes Rasis . ( 3 ) . اين كتاب هنوز هم در برخى دانشگاه‌هاى بنگلادش ، پاكستان ، هند ، سريلانكا و برخى مراكز علمى جهان عرب تدريس مىشود . ( بنگريد به : سيد حسن نصر ، جوانان مسلمان و دنياى متجدد ، ص 143 . )